Naar Nedryhayliv in de Oblast Sumy

Inleiding

Rond de jaarwisseling kwam er een noodkreet uit Nedryhayliv, onze partnergemeente in Oekraïne waarmee Opsterland al zo’n drie jaar contact onderhoudt. Het ziekenhuis had dringend een personenbusje nodig waarmee patiënten zowel zittend als liggend vervoerd kunnen worden. Ook aan laptop computers en een UPS (apparaat met accu’s erin dat voor een continue stroomtoevoer zorgt bij uitval) was grote behoefte omdat de heer Poetin in al zijn wijsheid besloten had dat in Oekraïne de energievoorziening gestopt zou moeten worden door elektriciteitscentrales te bombarderen. Dat zou het volk wel op de knieën krijgen. De gevolgen zijn ook desastreus, zeker omdat de winter van 2025/2026 zeer streng is en veel verwarmd wordt met elektriciteit. De motivatie van de Oekraïeners om Rusland te verslaan is echter hierdoor alleen maar groter geworden. Men zoekt naar allerlei manieren om het gewone leven te kunnen laten doorgaan en soms vraagt men hulp als, zoals in het geval van het ziekenhuis, de financiering vanuit de centrale overheid niet toereikend is omdat veel geld in de defensie moet worden gestoken. Dus het Opsterlandse college is op zoek gegaan naar mogelijkheden om aan de hulpvraag te kunnen voldoen.

Weldoeners

Gemeenten in Nederland moeten financieel scherp aan de wind varen om de begrotingen sluitend te krijgen. Dat geldt ook voor Opsterland. Wij beschikken niet over een budget om voor hulp aan derden zomaar auto’s aan te schaffen of noodstroomvoorzieningen te schenken. De gelden moeten dus extern worden verkregen om spullen te kunnen kopen of er moet worden gezocht naar donaties in natura. Nederlanders staan bekend om hun zuinigheid maar bij goede doelen om hun vrijgevigheid. Zo heeft een lezersactie voor Oekraïne van de Leeuwarder Courant, het Friesch Dagblad en het Dagblad van het Noorden een bedrag van bijna negen ton opgebracht. Omdat de kosten van de aanschaf van het busje bijna 6000 euro bedroegen, waren wij ontzettend blij om te horen dat dit bedrag uit de opbrengst van de actie betaald mocht worden. De eerste hindernis was genomen. De tweede was de UPS, een kostbaar apparaat. Even zoeken op Marktplaats leverde een gebruikt maar nog zeer geschikt exemplaar op maar was die te bekostigen? Contact werd opgenomen met de eigenaar, Onderzoeksinstituut KWR uit Nieuwegein om te vragen naar de prijs.

Toen men daar hoorde wat de bestemming zou zijn kwam de verheugende mededeling dat men het apparaat, inclusief een Power Conditioner, graag wilde schenken voor het goede doel. Ook kwam de vraag of er interesse was in een nieuwe evacuatiestoel. Het antwoord liet zich raden; uiteraard! De stoel is een hulpmiddel waar men in Oekraïne buitengewoon veel aan heeft. De benodigde laptops waren ook beschikbaar. Onze drie OWO (Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland) doen de ICT gezamenlijk en regelmatig wordt apparatuur vervangen. Laten nu toevallig een aantal laptops aan vervanging toe zijn terwijl de afgeschreven apparaten nog wel bruikbaar zijn. Dat kwam dus heel goed uit. En als je toch met een busje naar Oekraïne gaat is het ook jammer om ruimte onbenut te laten dus hebben wij gevraagd waaraan eventueel nog meer behoefte zou zijn. Dat was aan aggregaten (altijd nodig en zeker in deze koude winter) en muziekinstrumenten voor de leerlingen van de muziekschool. Via allerlei kanalen, waarbij de Sociale Brigade Groningen niet onvermeld mag blijven, zijn wij aan drie aggregaten, blokfluiten, mondharmonica’s, rollators en kinderkleren gekomen. De ook meegenomen rolstoelen zijn teruggekomen van inwoners die deze gebruikten in het kader van de WMO en die nog goed bruikbaar zijn. Ook particulieren hebben gedoneerd, bijvoorbeeld dekbedden en kleding. Zo bleek ineens de bus vol te zijn, zo vol dat alles niet eens meer mee kon. Gelukkig weten zij daar bij de Friese Rijders uit Haulerwijk wel raad mee en wat over was gaat daar naartoe. Zij laten wekelijks hulptransporten naar Oekraïne rijden en dat inmiddels al bijna vier jaar.

Dilemma

Hoera, begin februari hadden wij een bus met inhoud en een dolblij ziekenhuis dat ernstig zat te wachten op alles wat verzameld was. Ook hadden wij in Opsterland al geruime tijd diverse uitnodigingen liggen om naar Nedryhayliv, Sumy, Romny en Kiev te komen. Doordat wij als gemeente al zo lang betrokken zijn bij hulp aan Oekraïne, zowel lokaal, regionaal, nationaal en Europees via Brussel, is ons netwerk aardig gegroeid en een aantal keren hebben wij, soms ook via VNG International, bestuurders, ambtenaren en medewerkers van maatschappelijke organisaties, uit Oekraïne op bezoek gehad in Opsterland. Dat is ook de reden dat eind vorig jaar de Oekraïense ambassadeur in Nederland bij ons in Beetsterzwaag op bezoek is geweest. Als antwoord op alle uitnodigingen hebben wij telkens aangegeven dat wij graag een keer op bezoek zouden komen als de oorlog afgelopen zou zijn. Helaas is dat, ondanks de toezegging van Trump dat hij dat na zijn aantreden is een paar dagen zou regelen, nog niet het geval. Toen de vraag kwam hoe het busje met de inhoud op de plek van bestemming zou komen, werd het wellicht toch tijd om alle beloften een keer in te lossen en de portefeuillehouder Europa was dan de aangewezen persoon.

Zo’n reis kun je beter niet alleen ondernemen en zijn echtgenote zou hem dus vergezellen. Dat is best een spannende onderneming want de regio Sumy ligt dicht tegen Rusland aan en dagelijks worden uit dat gebied aanvallen gemeld waarbij ook slachtoffers te betreuren zijn. Niet zelden is er het grootste gedeelte van de dag (en de nacht) sprake van luchtalarm. Er is vanuit de Nederlandse Rijksoverheid een negatief reisadvies en een gewone reisverzekering dekt geen schade door oorlogsgeweld. Dan is geloven dat dit het goede is om te doen met hulp van boven de reden om de stoute schoenen aan te trekken en de reis van 2300 kilometer te gaan plannen.

Voorbereidingen

Alhoewel er bij ons enige ervaring is met goederen en een auto de grens overbrengen, veranderen de regels aan zowel de Poolse als de Oekraïense kant regelmatig en dat kan voor heel veel oponthoud zorgen als je de juiste papieren niet hebt. Dus een goede voorbereiding is het halve werk. De auto moet APK gekeurd zijn, klaargemaakt worden voor een lange reis en goede winterbanden hebben. De verkoper, H &D uit Leek, heeft hier prima voor gezorgd. Dan afmelden bij de RDW, witte kentekenplaten regelen, verzekeren en zorgen voor de juiste exportpapieren. Dat laatste is door een douane-agent geregeld die dit kosteloos heeft verzorgd toen hij hoorde dat de auto met inhoud gedoneerd zou worden. Dus dank aan Customs Support Operations Venlo. Dan de brieven van het ziekenhuis en de muziekschool uit Nedryhayliv die een formele aanvraag doen en onze brieven als reactie waarin wij de ontvangst van de aanvragen en de donatie bevestigen. Dan moet een lijst met het gewicht en de waarde van de goederen worden opgesteld met vermelding dat het gaat om humanitaire hulp en geen commerciële zending. Brieven van de Oekraïense ambassade en van de Poolse gouverneur van de regio waar de grenspost in gelegen is, zouden moeten helpen bij een voorspoedige overgang bij de grens. Hotels reserveren, aankomsttijden doorgeven en afstemmen, zorgen voor vervoer terug naar huis en allerlei details die geregeld moeten worden zorgen voor enige slapeloze nachten omdat alles op tijd beschikbaar moet zijn. Dan uiteraard de familie goed over het programma informeren en geruststellen dat geen nodeloze risico’s worden genomen. Dat laatste is het lastigste onderdeel.

Op weg

En dan is het zo ver. Nog even de collegevergadering en dan op weg. De agenda is voor een aantal dagen aangepast door afspraken te verschuiven of vergaderingen digitaal te maken. Met de volle bus kun je niet zo heel hard rijden dus het kost naar verwachting drieënhalve dag om op de eindbestemming te komen. De eerste dag overnachten net over de grens in Polen, de tweede dag rijden tot net voor de Pools-Oekraïense grens en de derde dag overnachten in Kiev om de volgende dag rond de middag in de regio Sumy aan te komen. Tot de Pools-Oekraïense grens ging het voorspoedig en daarom gingen wij op een koude maar zonnige donderdagmorgen goedgemutst naar de overgang waar wij om half zeven aankwamen. Daar liepen wij helaas tegen problemen aan. Na lang wachten hoorden wij dat de grote grensovergang waar wij stonden sinds enige tijd geen auto’s exporteren onder 7,5 ton. Een poging om aan te geven dat onze bus toch wel heel erg zwaar was, slaagde niet en zo moesten wij naar een andere grenspost een uur verder naar het noorden. Na wachten bleek een 0 te weinig voor het chassisnummer te staan op de documenten wat ook weer tot vertraging leidde maar na zes uur stonden wij dan toch op Oekraïense bodem. Dat zorgde voor een probleem; wij zouden Kiev, waar wij voor de avond ook een afspraak hadden gepland, niet meer op tijd halen. Burgemeester Konstantin Volkov bedacht zich geen moment, liet zich vijf uur vanaf zijn gemeente naar een hotel zo’n 80 kilometer voor Kiev rijden en regelde een slaapplek. De volgende morgen reed hij met ons mee in onze bus naar de regio Sumy. Rond een uur of één kwamen wij aan Romny waar wij ons eerste werkbezoek gingen afleggen.

Werkbezoeken

Allereerst in algemene zin een paar opmerkingen. Wat een gastvrijheid hebben wij ontmoet. Wat een doorzettingsvermogen, wat een moed en gepaste trots voor wat men doet onder zeer moeilijke omstandigheden. Wij hebben ongelofelijk veel respect voor dit geplaagde volk dat zoveel offers moet brengen. Onderweg van Kiev naar onze eindbestemming moesten wij even stoppen voor een rouwstoet met een gesneuvelde militair die werd begraven. Zeer indrukwekkend en dat gebeurt dagelijks op allerlei plekken. Als je langs de dorpen rijdt zie je begraafplaatsen met veel verse graven waar jonge jongens en meiden liggen die hun leven voor hun land, hun vrijheid en onze vrijheid hebben gegeven. Bij het eerste werkbezoek in Romny aan het Interregional Center of Rapid Response of the State Emergency Service of Ukraine, vergelijkbaar met bij ons de Veiligheidsregio, kwam ook snel aan de orde dat een aantal reddingswerkers om het leven waren gekomen tijdens hun werk.

Na een calamiteit waar men ter plaatse kwam om mensen te redden, gebruikten de Russen drones om hen te doden tijdens hun levensreddende werk. Wij kregen een indruk van wat het centrum allemaal doet. Dat is naast het reddingswerk, van de brandweer tot de mijnontruimingsdienst, ook het opleiden van duikers. Men toonde ons een bassin van acht meter diep dat daarvoor wordt gebruikt. Het was ook mooi om de liaison officer te ontmoeten met wie al eerder een facetimegesprek had plaatsgevonden en waarmee ook regelmatig is geappt. Wij hebben haar in contact gebracht met het hoofd crisisbeheersing van de Veiligheidsregio Utrecht, die ook te zijner tijd het centrum in Romny en in Sumy, waarover later meer, zal bezoeken. Na het buitengewoon interessante bezoek op weg naar Nedryhayliv.

De ontvangst in het dorp was hartverwarmend. Wij werden welkom geheten door dames in traditionele kleding die ons een prachtig brood aanboden. Aansluitend gingen wij naar een eregalerij met foto’s van gevallen militairen uit Nedryhayliv. Helaas een erg groot aantal voor een gemeente van beperkte omvang. Toen bloemen gelegd bij een monument. Een indrukwekkend begin van een bezoek dat permanent in de schaduw stond van de oorlog die hier letterlijk en figuurlijk heel dichtbij is. Na een bezoek aan de kerk hadden wij in het gemeentehuis een ontmoeting met inwoners en kregen wij voorlichting over de gemeente.

Aansluitend hebben wij de school bezocht waar 500 leerlingen tussen 4 en 17 jaar les krijgen. Indrukwekkend is dat bij luchtalarm alle leerlingen binnen twee minuten in de schuilkelder kunnen zijn waar vervolgens alle lessen doorgang vinden. Er zijn dagen dat leerlingen alleen maar in de schuilkelder les krijgen omdat er de hele dag sprake is van alarm.

Met enige haast vanwege het drukke programma gingen wij kort op bezoek bij het gemeentebedrijf en bij de afvalverwerking. Interessant hoe een organisatie van beperkte omvang in oorlogstijd alles draaiende houdt. ’s Avonds gezamenlijk gegeten in het restaurant van het hotel met iedereen die in Opsterland is geweest. Een fijn weerzien en enige tijd was het een verplicht kaarslichtdiner vanwege stroomuitval.

Op zaterdagmorgen stond een uitgebreid bezoek aan het ziekenhuis van Nedryhayliv op het programma met de officiële overhandiging van de auto met de inhoud. Alle afdelingen hebben wij bezocht en ook patiënten gesproken die onze komst wel als een boeiende afwisseling leken te beschouwen. Niet elke dag zien zij mensen uit Friesland. Interessant om te zien hoe een zeer gemotiveerde staf bezig is om met soms beperkte middelen de gezondheidszorg op een hoog peil te houden. In een gang kwamen wij een rolstoel van het UMCG tegen. Noord Nederland zet het beste beentje voor. Mooi dat wij een kleine bijdrage mogen leveren voor degenen die hun leven voor vrijheid en democratie op het spel zetten.

Indrukwekkend was ook het bezoek aan gepensioneerde vrouwen die zich bezig houden met sociale dienstverlening. Toen wij kwamen waren zo’n 40 dames bezig om camouflagenetten te maken voor het leger. In de winter wit en in de zomer in een groen/bruine kleur.

Daarna was het tijd voor cultuur. Op de kunstacademie werd getekend, geschilderd en ontworpen, terwijl op de muziekschool werd gespeeld op allerlei instrumenten waaronder de bandura en ook werd er uit volle borst prachtig gezongen. De meegenomen blokfluiten werden in grote dank aanvaard. Ook werd er veel gedanst, zowel traditioneel als modern. Wij hebben heel veel mooie uitvoeringen mogen beluisteren en aanschouwen. Wat een creativiteit en motivatie om zo geweldig in de eigen cultuur te investeren en dat op de zaterdag. Dit gebeurt overigens zeven dagen per week.

Wij konden eigenlijk geen genoeg krijgen van alle optredens en van de getoonde creativiteit maar wij moesten al weer snel door naar Sumy voor het volgende onderdeel van het programma en wel een bezoek aan een ander onderdeel van de State Emergency Service en een ontmoeting met de gouverneur van de regio (oblast) Sumy.

Wij werden rondgeleid in het centrum met veel indrukwekkend materieel, dat sinds het begin van de oorlog zeer uitgebreid en vernieuwd is wat helaas door het hele grote aantal inzetten noodzakelijk is. Een robot die wordt ingezet bij branden mochten wij even uitproberen en het is wel duidelijk dat de oorlog gezorgd heeft voor innovatie tegen wil en dank. Men heeft inmiddels enorm veel ervaring opgedaan en het aanbod werd gedaan om dat met onze Veiligheidsregio te delen. Er is heel veel hulp door Europese landen geboden aan Oekraïne en men vindt het ook fijn om aan de andere kant ons met informatie van dienst te kunnen zijn.

Wij hadden een hele goede ontmoeting met gouverneur Oleg Grigorov, die ik al eerder tweemaal online had gesproken. Hij is het hoofd van een regio met ongeveer 1,3 miljoen inwoners die een grens van meer dan 500 kilometer met Rusland heeft. Hij zoekt de samenwerking met de EU maar ook met andere regio’s in Europa. Wij hebben de provincie Fryslân in contact gebracht met hem en op dit moment worden de opties door GS onderzocht. Wij bespraken de huidige ontwikkelingen op het wereldtoneel en kwamen tot de conclusie dat wij daarin weinig kunnen veranderen behalve hopen op een rechtvaardige vrede. Waar mogelijk zullen wij via ons netwerk contacten leggen en samenwerking stimuleren.

Dag van vertrek naar huis

De zondagmorgen begon al erg vroeg omdat een rondrit was gepland in de omgeving waarbij zowel het bewonderen van de schoonheid van de natuur en mooie monumenten als het bekijken van oorlogsschade en verdedigingswerken aan de orde waren. Een groot contrast. Ook bezochten wij een schuilkelder van een school die in aanbouw is. De kelder is al gereed en alle ruim 200 kinderen hebben hier een plekje als dat nodig is. Er is geprobeerd om de ruimtes zo kindvriendelijk mogelijk in te richten. De kerk neemt in Oekraïne een grote plek in. Nog zo’n 80 procent van de bevolking is gelovig en weet zich verbonden aan een geloofsgemeenschap. Dus op naar de baptistenkerk waar deze ochtend net een aantal kinderen worden opgedragen (de baptisten kennen geen kinder- maar een volwassendoop) waarbij de ouders beloven om hun kinderen gelovig op te voeden totdat zij een eigen keuze kunnen maken. De kleine kerk zit vol met ongeveer 80 mensen die een preek krijgen over onder andere het dochtertje van Jaïrus en dan met name over het geloof van Jaïrus en zijn vrouw. Aan het eind van de dienst worden de gasten uit Friesland naar voren geroepen en ook nu wordt de dankbaarheid uitgesproken voor alles wat de gemeente Opsterland betekent voor Nedryhailiv. Dat er vanuit het verre Nederland vertegenwoordigers afreizen naar hun regio wordt als heel erg bemoedigend ervaren. Na de zegen wordt gezamenlijk gegeten en het was een bijzonder mooie ervaring.

Na een afscheid van diverse bewoners die wij kenden of waarmee kennis is gemaakt, zijn wij met burgemeester Konstantin naar Kiev gereden wat een tamelijk barre tocht was in verband met de sneeuwval. De rit duurde dus lang maar gelukkig waren wij nu wel op tijd voor de vertegenwoordiger van de Association of Ukrainian Cities (AUC). Zij was al een keer op bezoek in Opsterland en ook had ik haar ontmoet bij de VNG. Het was een plezierig weerzien met een goede en nuttige uitwisseling van informatie. Hulde dat iemand door weer en wind op zondagmiddag met veel verkeer twee uur heen en anderhalf uur terug door de sneeuw rijdt voor een ontmoeting.

Konstantin is ook in Kiev gebleven om ons op het station uit te zwaaien. Het is wel helpend om een Oekraïens sprekende begeleider bij je te hebben. Daardoor zaten wij op tijd in de trein om 22 uur later in Boedapest uit te stappen en vervolgens naar Amsterdam te vliegen om dinsdagavond weer in het heitelân te zijn. Het was een reis die een onuitwisbare indruk achterlaat. Door het land, door de situatie, maar vooral door de hartelijkheid, moed en standvastigheid van de mensen. Wij hebben beloofd terug te komen maar wel als er vrede is en hopelijk is dat spoedig het geval.

Veiligheid

Wij hebben ons ondanks het regelmatige luchtalarm niet echt onveilig gevoeld. Dat heeft te maken met de mensen die bij je zijn en die benadrukken dat zij ervoor zorgen dat je op veilige plekken wordt ondergebracht en dat actie wordt ondernomen bij ernstig gevaar. Wij hebben wel het geluk gehad dat het weer slecht was waardoor er dan geen of weinig drones in de lucht zijn omdat die goed zicht nodig hebben om echt effectief te kunnen zijn. Veilige plekken waren altijd in de buurt en het alarmeringssysteem is inmiddels heel betrouwbaar. Toch zorgt het afgaan van een alarm ervoor dat de oorlog altijd dichtbij is en het is nooit volledig veilig. Wij denken aan en bidden voor iedereen die wij hebben achtergelaten en die al vier jaar in deze werkelijkheid leven. Dat het snel beter mag worden.

Slava Ukraini!

Met de buren naar Oedjhorod

Nog maar net terug uit Oekraïne waar wij met de Pinksteren namens de gemeente Opsterland een auto met inhoud mochten doneren, ging de telefoon. Collega-wethouder Pieter van der Zwan van buurgemeente Smallingerland had gehoord van onze activiteiten en hij kwam met een heel mooi voorstel. Zijn gemeente had gebruikte WMO hulpmiddelen over, voornamelijk rolstoelen, en die waren beschikbaar om te schenken aan revalidatiecentra in Oekraïne. Zeker omdat er een zeer grote behoefte aan deze spullen is, kwam dit aanbod als geroepen.

Besloten werd om een nieuwe reis gezamenlijk te organiseren. Bij het inventariseren van de hulpmiddelen bleek dat er zoveel beschikbaar was dat een aantal rolstoelen via de Friese Rijders, die wekelijks met een vrachtauto vol goederen naar een centraal punt in Oekraïne rijden, getransporteerd kon worden. Omdat hiervandaan geen ritten worden gemaakt naar Oedjhorod was er geen andere mogelijkheid dan met een bestelauto naar deze stad te rijden om daar specifieke zaken af te leveren, waaraan in het lokale ziekenhuis en bij een revalidatiecentrum in oprichting, grote behoefte was.

 

In het ziekenhuis had men met urgentie een zogenaamde easy stand nodig waarmee patiënten die dit niet zelfstandig kunnen, rechtop gezet kunnen worden. Omdat deze zich niet tussen de ter beschikking gestelde hulpmiddelen bevond is gezocht naar een tweedehands exemplaar maar die was helaas niet beschikbaar. De redder in nood was Revalidatie Friesland die een nieuwe easy stand doneerde. Een geweldig gebaar!

Ook kleine medische artikelen werden ter beschikking gesteld en om de bestelauto helemaal vol te krijgen en de laatste plekken werden opgevuld met speelgoed voor een school. Door de oorlog hebben onder andere ziekenhuizen en scholen het moeilijk omdat veel van de beschikbare financiën logischerwijs naar defensie gaat. Elke bijdrage is dan van harte welkom.

Om alle nodige voorbereidingen te kunnen treffen en enkele dagen afwezig te kunnen zijn werd medio juli gekozen om op pad te gaan. Op vrijdagmorgen 19 juli zijn wij de Slowaaks-Oekraïense grens overgestoken. Dankzij alle inspanningen van diverse partijen ging dit voorspoedig. Binnen twee uur de grens over is snel en het was mooi dat wij werden opgevangen door Pavlo Osypenko die ons begeleidde naar het ziekenhuis. Pavlo is de echtgenoot van Oksana die is gevlucht en met haar drie kinderen in Ureterp woont. Zij heeft een fundraisactie gestart om een ambulance te kunnen kopen (zie één van de vorige blogs) en nadat dit gelukt was wordt nu het via de website geschonken geld  https://steunactie.nl/actie/actie-ambulance-oekraine/-21477 gebruikt voor de aanschaf van medische hulpmiddelen.

                                  

In het ziekenhuis werden wij hartelijk ontvangen door onder andere de directeur-geneesheer, een revalidatiearts en een gemeentelijk functionaris die over ziekenhuiszorg gaat. Zij vertelden dat voor de oorlog er een afdeling fysiotherapie in het ziekenhuis was maar dat revalidatie in Kiev plaatsvond. De vraag was namelijk zeer beperkt. Inmiddels is dat dramatisch veranderd; er zijn op dit moment te weinig mogelijkheden om alle militaire en burgerslachtoffers te behandelen. Het gaat dan zowel om locaties als om hulpmiddelen. Onze gesprekspartners waren nauwelijks in staat om hun emoties te bedwingen toen zij vertelden over de verschrikkingen waarmee zij te maken krijgen. Met grote dankbaarheid werden de overgedragen spullen aanvaard. Wij benadrukten dat wij dankbaar zijn voor de offers die gebracht worden door het Oekraïense volk. Zij vechten ook voor onze vrijheid in Europa.

                                                                                                                 

Daarna zijn wij naar de school en naar het revalidatiecentrum in oprichting gegaan om respectievelijk het speelgoed en de overige hulpmiddelen af te leveren. De volgende morgen vroeg weer op weg naar de grens in de hoop weer snel via Slowakije, Polen en Duitsland naar huis te kunnen. Helaas koste de Slowaakse grensovergang ons acht uur. Om onduidelijke redenen duurde de afwikkeling van de formaliteiten lang bij onze voorgangers. Toen wij eenmaal aan de beurt waren viel dat gelukkig mee. Alle papieren waren in orde en onze gezichten waren klaarblijkelijk betrouwbaar genoeg. Eindelijk de grens over. Als je echter weet dat je op weg mag gaan naar een veilig en comfortabel “heitelân” dan stelt het wachten eigenlijk ook niets voor. Een oorlog relativeert ook.

Zondagavond kwamen wij weer na een enerverende en indrukwekkende reis thuis. Het is toch wel intensief en vermoeiend. Nu zal het wellicht weer even duren voordat de andere benodigde spullen verzameld zijn. Maar voor je het weet gaat de telefoon….

Ik hoop het!

 

Dank aan degene die de donaties en de reis hebben mogelijk gemaakt:

-Revalidatie Friesland

-Sport Fryslân

-Friese Rijders

-Medipoint Drachten

-Sint Antonius Ziekenhuis Sneek

-Stichting Het Huisgezin De Tike 

-Linker Autoverhuur Marum

-Nederlandse ambassade Slowakije

-Honorair consul voor Nederland in Slowakije

-Ministerie van Gezondheid Oekraïne

-Ambrela Bratislava

-Juraj Droba Bratislava

-Gemeente Smallingerland

-Gemeente Opsterland

PINKSTEREN IN OEKRAÏNE 

De pick-up klaar voor vertrek

Na het afleveren van de ambulance in januari van dit jaar, ging de actie van Oksana verder. Er is een grote behoefte aan medische hulpmiddelen zoals rolstoelen en looprekken. Daarnaast was een vervoermiddel nodig om al of niet gewonde burgers te evacueren in noodsituaties en materieel te kunnen meenemen. Dankzij schenkingen in natura en financiële donaties via de website steunactie.nl was begin mei genoeg verzameld om een VW pick-up, gedoneerd door de gemeente Opsterland, te vullen.

De open laadbak was wel een probleem omdat sommige hulpmiddelen niet nat mogen worden. Een oplossing werd gevonden bij Maatwurk Ondersteuning in Gorredijk. Dit is een fantastische organisatie die mensen met een beperking ondersteunt en stimuleert om hun arbeidsvaardigheden verder te ontwikkelen. Zij hebben geheel kosteloos een prachtige opbouw gemaakt die met een zeil kon worden afgedekt zodat niet alleen veel spullen konden worden meegenomen maar ook droog zouden blijven bij onverhoopte regenval.

De pick-up met door Maatwurk gemaakte opbouw

Een uitdaging is het papierwerk. Bij het passeren van de Pools/Oekraïense grens moet je zorgen dat alles in orde is om lange wachttijden te voorkomen. Aangezien mijn echtgenote en ik inmiddels al enige ervaring hadden met het over de grens brengen van auto’s met inhoud, gingen wij de donderdag voor Pinksteren vol goede moed op pad. De eerste etappe ging door Duitsland en net over de grens met Polen werd overnacht. Een lange dag rijden maar redelijk voorspoedig. De tweede dag reden wij naar een locatie dichtbij de Oekraïense grens en hoewel het aantal kilometers minder was dan de eerste dag hebben wij er niet minder lang over gedaan in verband met files waarvan er één erg lang was vanwege een ongeluk aan de andere kant van de snelweg met een vrachtwagen die op zijn kant lag. De inhoud bevond zich deels op onze weghelft. Zo ben je snel een volle dag onderweg.

De zaterdagmorgen vroeg opgestaan om bijtijds bij de grens te zijn. Je moet namelijk ook rekening houden met een uur tijdverschil als je Oekraïne binnenrijdt. Van Marshall Wladyslaw Ortyl, het hoofd van de Poolse regio Podkarpackie en goede bekende via het Comité van de Regio’s, hadden wij weer een aanbevelingsbrief gekregen dus Polen uit was geen probleem. Wij rekenden ons al bijna rijk… Toen de Oekraïense grens. De controle van de hulpgoederen verliep voorspoedig, alleen de controle van de autopapieren nog. Hier kwam een adder onder het gras vandaan. Sinds korte tijd waren er restricties bij het rijden van een auto met een tijdelijk kenteken door Oekraïne. Dat wisten wij dus niet. Om een lang verhaal kort te maken; na veel bellen, overleggen, ijsberen, hopen en bidden, kwam er via de stichting, de ontvanger van de auto, een document bij de douanebeambte binnen dat in een verlossende stempel resulteerde. Na zesenhalf uur mochten wij Oekraïne binnenrijden. Dank aan een ieder die zich op de zaterdagmorgen heeft ingezet!

De felbegeerde stempel

Toen nog een uurtje of vier naar Oedjhorod, onze eindbestemming, rijden. De omgeving is prachtig, je zou bijna vergeten dat je door een land in oorlog rijdt. Wel valt op dat je onderweg alleen oude(re) mannen en vrouwen ziet. Toen wij eindelijk op onze bestemming kwamen werden wij bijzonder hartelijk ontvangen door onder andere de echtgenoot van Oksana, Pavlo en door de lokale burgemeester. Hartverwarmend was het weerzien met de burgemeester van Nedryhailiv en zijn echtgenote, die bijna 1100 kilometer hadden gereden om ons te ontmoeten. Zij komen uit de Sumy regio, dichtbij de Russische grens. Het offensief van de Russen is een ernstige bedreiging. Zij zijn eerder bezet geweest maar zijn gelukkig weer bevrijd. Nu dreigt opnieuw het gevaar dat de vijand dichterbij komt en ook bombardementen zijn in de regio aan de orde van de dag. In de locatie waar wij mochten overnachten, een voormalig hotel, worden Oekraïense vluchtelingen opgevangen die veelal huis en haard verloren hebben.

Met Natalia en Konstantin Volkov

De auto en de hulpmiddelen hebben wij overgedragen aan Bas, een vertegenwoordiger van een stichting die medische bijstand verleend aan soldaten en burgers. De dankbaarheid is groot en dat voelt wel wat ongemakkelijk. In Oekraïne strijden jonge soldaten ook voor onze vrijheid en democratie en daar moeten wij hen zeer dankbaar voor zijn. Wij dragen vanuit Friesland maar een heel klein steentje bij en dan ook nog vanuit een hele comfortabele positie. Je bedenkt je steeds meer dat de aanstaande Europese verkiezingen wel echt ergens over gaan en dat veiligheid en vrijheid een groot en zeer te verdedigen goed zijn.

De overdracht van de auto aan Bas

Op zondag, eerste Pinksterdag, kregen wij een rondleiding door het dorp waarbij wij een  gerenoveerde school bezochten, waarin de bomshelters eraan herinneren dat de oorlog een dagelijkse realiteit is in heel Oekraïne. Vervolgens zijn wij naar het centrum van Oedjhorod gegaan waar het lijkt alsof het leven gewoon zijn gangetje gaat. De foto’s van gesneuvelde militairen die je in restaurants en winkels ziet staan getuigen echter van wat anders.

Afscheid bij de grens

Zondagmiddag zijn wij door een delegatie naar de Oekraïens-Slowaakse grens gebracht en wij werden hartelijk uitgezwaaid. Door een bekende van de burgemeester zijn wij vervolgens naar Košice gereden. De stad die wij in januari bij het brengen van een ambulance ook al hadden bezocht. Op maandagmorgen was er tijd om in de stad rond te lopen en de kathedraal te bezoeken. Een wat bijzondere tweede Pinksterdag met alle indrukken nog vers in het geheugen. In de middag zijn wij via Wenen naar Amsterdam gevlogen en met de trein naar Friesland gereisd. Om half elf ’s avonds waren wij weer thuis, veel ervaringen en vrienden rijker. Het was een voorrecht om dit te mogen doen.

 

 

 

DE AMBULANCE-ACTIE VAN OKSANA

“Het zou erg fijn zijn als jullie de ambulance naar Oekraïne zouden willen brengen”, zei Oksana Oysyenko tegen ons. Dat hadden mijn echtgenote Eskea en ik niet echt verwacht maar nadat wij inmiddels al drie keer naar Oekraïne waren gereden om spullen te brengen en om namens de gemeente Opsterland twee afgeschreven maar technisch nog zeer goede auto’s te schenken aan een door de oorlog zwaar getroffen Oekraïense gemeente, waren wij een beetje ervaringsdeskundigen geworden. 

Oksana is kort na het begin van de oorlog gevlucht met haar kinderen en kwam terecht in Opsterland. Haar echtgenoot werkt als vrijwilliger in een opvangcentrum in Oekraïne waar slachtoffers uit oorlogsgebieden veilig kunnen worden opgevangen. Sommigen zijn echter zodanig gewond of gehandicapt geraakt dat vervoer met een gewone auto niet mogelijk is. Daarom was Oksana al in juni met een prachtig initiatief gestart om geld bij elkaar te brengen en een tweedehands ambulance aan te schaffen. De Oekraïense gemeenschap in Opsterland is heel actief geweest om met diverse acties geld bijeen te brengen en onder andere via de steunactiewebsite hebben vele donateurs met kleinere en grotere bedragen geholpen om het doel snel te kunnen halen. Welzijnsorganisatie Code Hans en de gemeente Opsterland hebben de actie actief gefaciliteerd. Van de opbrengst werd de auto gekocht maar ook werden hiervan medische hulpmiddelen aangeschaft (en geschonken) omdat daar ook veel behoefte aan is en dit mooi in de ambulance kon worden meegenomen. 

Hulde aan allen die zich hebben ingezet om de actie tot een succes te maken maar tragisch dat het nodig is. Inmiddels hebben door de oorlog al meer dan 70.000 Oekraïense soldaten het leven verloren en er zijn daarnaast nog duizenden burgers omgekomen. Het aantal gewonden ligt nog veel hoger. De actie stopt dan ook niet met de ambulance maar gaat door. Vele oorlogsslachtoffers hebben te maken met geamputeerde ledematen en andere handicaps waardoor revalidatie noodzakelijk is. De hiervoor benodigde apparatuur ontbreekt of er is niet genoeg. Elke donatie is dus nog steeds meer dan welkom.

De overdracht van de ambulance was in Slowakije, dichtbij de Oekraïense grens. Daar ontmoetten wij Oksana Osynpenko (mocht u zich afvragen elke vrouw in Oekraïne Oksana heet, dat is niet het geval maar de naam komt vaker voor) in een kerk die intensief betrokken is bij de hulpverlening aan Oekraïne. Het was een korte kennismaking die veel indruk maakte. Wij beseffen niet wat het is om in een land te leven waar je elke dag met de oorlog wordt geconfronteerd. Of je nu nabij het front woont of niet. Iedereen kent wel iemand in zijn of haar nabijheid die is omgekomen. Oksana schonk ons een Oekraïense vlag (zie foto) met handtekeningen van soldaten die naar het front zijn gegaan en waarvan inmiddels de helft is omgekomen. Door de verstreken tijd en de situatie in Gaza is er wat minder aandacht in de media voor de oorlog in Oekraïne maar het leed is niet afgenomen. Sterker nog, de toestand wordt steeds slechter. Fantastisch dat de organisatie “De Friese Rijders” deze winter 100.000 bananendozen wil vullen met levensmiddelen en wil vervoeren naar Oekraïne.

Ook de actie van De Friese Rijders is begonnen in Opsterland. Het is mooi dat betrokken inwoners, onze vluchtelingen, kerken, scholen, welzijnsorganisaties en vele anderen uit onze gemeente, bereid zijn om hulp te bieden aan hen die in nood zijn. Graag verwijs ik u naar de link hieronder:

https://steunactie.nl/actie/actie-ambulance-oekraine/-21477

Doet u mee of blijft u meedoen? Uw steun is onontbeerlijk!

 

Terug naar Oekraïne 

Vanwege het nijpende tekort aan vervoermiddelen in Nedryhailiv was aan de burgemeester, Konstantin Volkov, beloofd dat de gemeente Opsterland een bestelwagen zou doneren zodra die beschikbaar was. En in april zou dat het geval zijn. Een dertien jaar oude Volkswagen Transporter was dan beschikbaar om naar Oekraïne te gaan verhuizen. Gelukkig was er meer voorbereidingstijd dan de vorige keer en die bleek ook ernstig nodig, maar daarover later meer…

 

Na de eerste reis, vorig jaar met Pasen, en de tweede met de Kerst, was deze rit net voor en in het Paasweekeinde. De feestdagen krijgen zo wel telkens een bijzondere invulling. Hopelijk is de oorlog afgelopen als het weer Kerst wordt al is dat zeer de vraag. In Oekraïne wordt Pasen een week later gevierd dan bij ons, dus wij hielden de ontvangers, Konstantin en zijn echtgenote Natasja, niet weg van de Paasviering met gezin en familie.

 Het is mooi dat een bestelwagen kan worden gegeven maar het is nog mooier als deze gevuld wordt met spullen die men goed kan gebruiken. Toen wij hoorden dat er een grote behoefte was aan apparatuur om een jeugdcentrum te creëren, konden wij een oproep plaatsen voor onder andere  fitnessapparatuur en elektronica. Ook waren aggregaten nog zeer welkom evenals het speelgoed dat eerder was ingezameld en de vorige keer niet meer meekon. Samen met de medewerkers van de afdeling communicatie van Opsterland werd begonnen met het inzamelen en dat was zeer succesvol. Wat daarbij zeker een grote rol heeft gespeeld is dat de jongeren waarvoor het centrum wordt ingericht, in een afschuwelijke periode opgroeien en al zeer veel ellende hebben moeten meemaken. 

Mooi dat er afleiding kan worden geboden maar ook dat zij weten dat er 2500 km verder aan hen wordt gedacht.

Alle sponsoren zullen wij via de social media bedanken. Het gaat om bedrijven, die hiermee duidelijk handen en voeten geven aan maatschappelijk verantwoord ondernemen, een serviceclub, een onderwijsinstelling, een collega-gemeente, een kenniscentrum, betrokken inwoners en ambtenaren. De bestelwagen was zo vol dat onze kleine koffers er maar net bij konden. Echt hartverwarmend! 

 

Goede voorbereidingen zijn het halve werk. Dat betekent om brieven vragen van de ontvangende gemeente, van de Associatie van Oekraïense Gemeenten en van het Poolse hoofd van de provincie waarin de grensovergang ligt, om zo vlot mogelijk de Poolse en Oekraïense grens te kunnen passeren. Dat betekent ook dat de bestelwagen APK gekeurd moet zijn en hier dreigde het mis te gaan. Uiteindelijk na grote inspanningen van alles en iedereen, waaronder een zeer behulpzaam raadslid, was een dag voor vertrek alles in orde. De auto was afgemeld en klaar voor de export.

 De vorige keer werd de te doneren auto op een aanhanger gezet maar deze keer werd besloten om, ook vanwege het hoge gewicht, in de auto zelf naar Oekraïne te rijden en na het afgeven terug naar huis te vliegen. Dat zou in ieder geval sneller zijn en qua kosten niet veel uitmaken. Het was zonder aanhanger inderdaad plezieriger omdat je sneller dan 80 mag rijden, maar de files in Duitsland en Polen bleken er niet korter door te worden. Na een tussenstop in Rzeszów waar wij in het provinciehuis hartelijk werden ontvangen, waren wij blij om op vrijdagavond aan te komen bij het spartaanse hotel dat direct aan de Pools-Oekraïense grens is gelegen. Een Google Translate gesprek met de vriendelijke hotelhoudster, die Oekraïens bleek te zijn, leerde ons dat te voet terugkeren over deze grens geen optie zou zijn. Ondanks informatie op internet waaruit bleek dat dit wel zou kunnen, bleek na checken inderdaad het tegendeel. Veranderen van grenspost was geen optie vanwege alle documenten die juist voor deze locatie waren opgesteld. De remedie was met de bestelwagen de grens overgaan en 50 km verder bij een andere overgang te voet Polen weer inkomen. Zo is het ook geregeld; door Konstantin en zijn echtgenote werden wij na een boeiende rit door Oekraïne, met een controle door militairen bij een checkpoint, afgezet bij een grenspost waar drommen voetgangers na een gedegen check Polen mochten binnengaan.

Over een gedegen check gesproken… Het oversteken van de Pools-Oekraïense grens blijft een bijzondere ervaring. De documenten helpen zeker wel, maar tot een bepaalde hoogte. De luim van de douanebeambte bepaalt hoe lang de cursus geduld oefenen duurt. Ook ervaring helpt niet altijd. Daar waar de vorige keren het noemen van het totale gewicht van de meegebrachte goederen volstond, was nu een gespecificeerde opgave met vermelding van gewicht gewenst. In de hoop dat de verificatie van het opgegevene minder grondig zou zijn dan de visitatie van een vermeende bolletjesslikker, heb ik een inschatting gemaakt die bij controle nooit overeind zou blijven. Het feit dat drie meter voor ons een zorgvuldig ingepakte bestelwagen volledig door vijf douaniers werd uitgepakt en onderzocht, zorgde ook voor een toenemende hartslag en dito bezorgdheid. Gelukkig kostte het de douanebeambte zoveel tijd om mijn handschrift te ontcijferen (de lijst had ik bibberend van nervositeit en in de kou opgesteld) dat uitpakken mogelijk de koffiepauze in gevaar kon brengen zodat wij groen licht kregen om uiteindelijk grensoverschrijdend te mogen zijn (en dat legaal).

 

 Het weerzien met Konstantin was bijzonder hartelijk en wij ontmoetten zijn echtgenote Natasja. De gemeenschap van Nedryhailiv is zeer blij met de steun uit Opsterland. Wij kregen als dank onder andere een kunstwerk cadeau dat gemaakt is van koriander en mosterdzaadjes. Het is een afbeelding van de gemeentewapens van Nedryhailiv en Opsterland en geeft uitdrukking aan de vriendschap tussen beide gemeenten. Ook een prachtige tekening van het universiteitsgebouw van Kiev, gemaakt door Anna Kanivets, werd ons geschonken. Dat de meegenomen spullen goed terecht komen blijkt wel uit het feit dat een laptop in dank werd aangenomen door Oekraïense militairen.

De terugreis was voorspoedig. Van Konstantin en Natasja kregen wij foto’s en filmpjes van zijn reis terug naar huis, zo’n 900 km van de grens waar wij afscheid van elkaar namen. Zij vroegen ons de hartelijke groeten en grote dank over te brengen aan iedereen die heeft geholpen om de bestelwagen ter beschikking te stellen maar ook helemaal te vullen met goederen waar zo’n grote behoefte aan is in een land dat al meer dan een jaar zucht onder een oorlog waar zij niet om hebben gevraagd. Als zij volgende week Pasen vieren staat dat al eeuwen voor hoop en een nieuw begin. Dat wensen wij alle inwoners van Nedryhailiv en alle andere gemeenten in Oekraïne van harte toe!

 

Eskea en Rob