Verslag van het bezoek aan de International Summit of Cities and Regions in mei 2026
Sinds 2022 is de gemeente Opsterland betrokken bij de hulp
aan Oekraïne. Er zijn in de loop der jaren afgeschreven maar nog goed bruikbare
voertuigen aan een hulporganisatie en een gemeente gedoneerd, wij hebben acties
ondersteund om onder andere medische apparatuur aan te schaffen voor een
ziekenhuis en om een ambulance te kopen en naar Oekraïne te brengen. Ook hebben
wij andere gemeenten gestimuleerd om ook een bijdrage te leveren wat
geresulteerd heeft in de donatie van nog een auto en het schenken van een groot
aantal afgeschreven rolstoelen en rollators, die in het kader van de WMO ooit
door inwoners zijn gebruikt maar niet meer nodig waren. Alle inspanningen zijn
geleverd door vele partijen. Zo hebben vluchtelingen uit Oekraïne geholpen om
geld bijeen te brengen, de Friese Rijders hebben ondersteund door zaken te
transporteren, de Sociale Brigade uit Groningen heeft spullen ter beschikking
gesteld en vele anderen, waaronder ook particulieren, waren zo genereus om
waardevolle zaken te schenken.
Eén van de gemeenten die hulp van ons heeft gekregen is de
gemeente Nedryhayliv in het noordoosten van Oekraïne, tegen de Russische grens
aan. Kort na het begin van de oorlog zijn zij door de Russen bezet geweest en
toen de vijandelijke troepen door het Oekraïense leger werden teruggedrongen en
vertrokken, hebben zij veel zaken meegenomen. Door onze hulp en de ontstane
contacten is een partnerschap ontstaan dat inmiddels verder gaat dan het
schenken van spullen. De burgemeester en een ambtenaar zijn kort voor de zomer in
2025 twee weken op bezoek geweest in Opsterland en hebben gekeken hoe wij in de
gemeente en in de provincie zaken aanpakken op het gebied van afval,
waterhuishouding, revalidatie, economie en zorg. Later dat jaar zijn een zestal
vrouwen, waaronder twee artsen, een kinderpsycholoog en een onderwijsdeskundige,
naar ons toegekomen en hebben bezoeken gebracht aan onder andere scholen, een
ziekenhuis en culturele instellingen.
Het is geen éénrichtingsverkeer. Van onze Oekraïense partners leren wij niet alleen hoe zij omgaan met de grote problemen die de oorlog met zich meebrengt, maar ook hoe zij in een plattelandsgemeente met meer kernen, vergelijkbaar met Opsterland, oplossingen zoeken voor problemen die ook voor ons herkenbaar zijn. Bijvoorbeeld de bereikbaarheid van zorg en voorzieningen, waterbeheer en klimaatproblemen, alsmede de druk op de zorg. Waar men in Oekraïne helaas veel ervaring mee heeft is met de uitval van elektriciteit. Als wij weerbaar willen zijn als gemeente is het goed om te luisteren naar de ervaringen die men in Nedryhayliv heeft opgedaan. Wat is je rol als gemeente als de stroom twee dagen uitvalt? Hoe reageren de inwoners en wat verwachten zij van het gemeentebestuur? Hoe communiceer je als de WiFi, net als 4G en 5G uitvalt? Zo is de input uit onze partnergemeente gebruikt bij de planvorming voor het creëren van noodsteunpunten in de diverse dorpen.
Vanwege
onze actieve inzet en betrokkenheid bezocht de Oekraïense ambassadeur, de heer
Kostin, in Nederland onze gemeente en ook de VNG was al eerder met een
delegatie van zo’n 20 bestuurders en ambtenaren uit verschillende gemeenten in
Oekraïne bij ons in Opsterland langsgekomen. Het was dus niet helemaal een
verrassing dat wij via de ambassadeur door de vicepremier, de heer Kuleba,
werden uitgenodigd om naar Kiev te komen voor een internationale conferentie. De conferentie ging over
internationale samenwerking bij het herstel en de toekomst van Oekraïne. Centraal
staan thema’s als wederopbouw, veerkracht van gemeenten en regio’s,
samenwerking tussen lokale overheden, investeringen, infrastructuur,
digitalisering en het delen van praktijkervaringen tijdens de oorlog en de
voorbereiding op de periode daarna.
Voor Opsterland was deelname zeer
zinvol omdat de gemeente al actief betrokken is bij de ondersteuning van
Nedryhayliv. De conferentie biedt de mogelijkheid om deze samenwerking verder
te verdiepen, nieuwe internationale contacten op te doen en kennis uit te
wisselen met andere gemeenten en regio’s. Daarnaast zou Opsterland, naast hetgeen
al is uitgewisseld met Nedryhayliv, ook veel kunnen leren van de ervaringen,
veerkracht en aanpak van andere Oekraïense gemeenten in crisissituaties en
wederopbouw.
Zo vertrok ondergetekende op de Eerste
Pinksterdag om een lange reis met treinen en het vliegtuig op maandagmorgen vroeg
in Kiev aan te komen. Aangezien de dag ervoor Rusland een grote aanval op Kiev
had uitgevoerd, was het spannend om af te wachten of die aanval nog een vervolg
zou krijgen. Gelukkig bleef het relatief rustig. Het gezelschap van ongeveer 80
personen, regeringsvertegenwoordigers, ministers, gemeentebestuurders en
ondersteuners, bezocht eerst gezamenlijk de kerncentrale van Tsjernobyl om daar
te horen wat er gebeurde toen zich daar 40 jaar geleden de ramp voltrok en wat
de gevolgen zijn geweest. De stad Pripjat met 55.000 inwoners in de directe
omgeving van de centrale werd onbewoonbaar en is geheel verlaten. De gebouwen
zijn grotendeels overwoekerd door bomen en andere vegetatie. Een surrealistisch
gezicht.
De volgende dag was de
conferentie. Aankomend bij de locatie was uitermate veel beveiliging aanwezig
en de controle was zeer streng. Al snel werd duidelijk wat de reden was van
deze maatregelen. President Zelensky verzorgde namelijk de opening en de
premier was, samen met nog een vijftal ministers, één van de sprekers. Daaruit
bleek hoeveel waarde er door de regering van Oekraïne wordt gehecht aan de
samenwerking met gemeenten en regio’s in Europa en daarbuiten. Zo’n 24 landen,
inclusief de Verenigde Staten, waren vertegenwoordigd.
Opening conferentie door president Volodymyr Zelensky en premier Joelia Svyrydenko
Tijdens de conferentie mocht ik kennis maken met veel nieuwe bestuurders, maar ook was er weer een weerzien met bekenden, zoals de burgemeester van Nedryhayliv, Konstantin Volkov, een directeur van de associatie van Oekraïense steden, Yuliia Bandura en de burgemeester van Gdansk, Aleksandra Dulkiewicz, die ik nog ken uit de tijd dat ik lid was van het Comité van de Regio’s in Brussel. Enkele burgemeesters vroegen mij of ik hen in contact zou kunnen brengen met Nederlandse gemeenten. Die staan namelijk goed bekend als het gaat om organisatie en bestuurskracht. Ik zal proberen om gemeenten in Friesland enthousiast te krijgen. Hopelijk kan ik duidelijk maken dat er een wederzijds belang kan zijn waardoor goed verdedigbaar is, ook naar gemeenteraden, dat er tijd en inzet wordt gestoken in samenwerking.
Er was eigenlijk geen tijd om Kiev
te bekijken en dat was ook niet de insteek van het bezoek. Wel bezocht ik nog
een markt die in de vroege ochtend van zondag, de dag voor mijn aankomst, was aangevallen
met raketten. De vernieling was zeer groot. Zo worden geen militaire maar
burgerdoelen aangevallen door Rusland. Gelukkig hadden veel inwoners uit Kiev
de schuilkelders of een metrostation opgezocht zodat er “maar” twee doden
vielen.
De gevolgen van de raketaanval op Eerste Pinksterdag
Tijdens de conferentie werd ook gesproken over wederopbouw als de oorlog voorbij is. Het is te hopen dat dit niet lang meer duurt want teveel soldaten en burgers zijn in de ruim vier jaar omgekomen en elke dag zijn er weer nieuwe doden te betreuren. Poetin kan alleen maar worden gestopt als wij voluit achter Oekraïne blijven staan en de partnerschappen tussen gemeenten en regio’s worden gezien als een enorme steun en bemoediging. Laten wij hen niet laten vallen. Slava Ukraini!
Het monument in Kiev voor de Oekraïense burgers en
militairen die sinds de Russische invasie het leven lieten
Mei
2026 RJ
