blog rob jonkman: International Summit of Cities and Regions

Verslag van het bezoek aan de International Summit of Cities and Regions in mei 2026

Sinds 2022 is de gemeente Opsterland betrokken bij de hulp aan Oekraïne. Er zijn in de loop der jaren afgeschreven maar nog goed bruikbare voertuigen aan een hulporganisatie en een gemeente gedoneerd, wij hebben acties ondersteund om onder andere medische apparatuur aan te schaffen voor een ziekenhuis en om een ambulance te kopen en naar Oekraïne te brengen. Ook hebben wij andere gemeenten gestimuleerd om ook een bijdrage te leveren wat geresulteerd heeft in de donatie van nog een auto en het schenken van een groot aantal afgeschreven rolstoelen en rollators, die in het kader van de WMO ooit door inwoners zijn gebruikt maar niet meer nodig waren. Alle inspanningen zijn geleverd door vele partijen. Zo hebben vluchtelingen uit Oekraïne geholpen om geld bijeen te brengen, de Friese Rijders hebben ondersteund door zaken te transporteren, de Sociale Brigade uit Groningen heeft spullen ter beschikking gesteld en vele anderen, waaronder ook particulieren, waren zo genereus om waardevolle zaken te schenken.

Eén van de gemeenten die hulp van ons heeft gekregen is de gemeente Nedryhayliv in het noordoosten van Oekraïne, tegen de Russische grens aan. Kort na het begin van de oorlog zijn zij door de Russen bezet geweest en toen de vijandelijke troepen door het Oekraïense leger werden teruggedrongen en vertrokken, hebben zij veel zaken meegenomen. Door onze hulp en de ontstane contacten is een partnerschap ontstaan dat inmiddels verder gaat dan het schenken van spullen. De burgemeester en een ambtenaar zijn kort voor de zomer in 2025 twee weken op bezoek geweest in Opsterland en hebben gekeken hoe wij in de gemeente en in de provincie zaken aanpakken op het gebied van afval, waterhuishouding, revalidatie, economie en zorg. Later dat jaar zijn een zestal vrouwen, waaronder twee artsen, een kinderpsycholoog en een onderwijsdeskundige, naar ons toegekomen en hebben bezoeken gebracht aan onder andere scholen, een ziekenhuis en culturele instellingen.

Het is geen éénrichtingsverkeer. Van onze Oekraïense partners leren wij niet alleen hoe zij omgaan met de grote problemen die de oorlog met zich meebrengt, maar ook hoe zij in een plattelandsgemeente met meer kernen, vergelijkbaar met Opsterland, oplossingen zoeken voor problemen die ook voor ons herkenbaar zijn. Bijvoorbeeld de bereikbaarheid van zorg en voorzieningen, waterbeheer en klimaatproblemen, alsmede de druk op de zorg. Waar men in Oekraïne helaas veel ervaring mee heeft is met de uitval van elektriciteit. Als wij weerbaar willen zijn als gemeente is het goed om te luisteren naar de ervaringen die men in Nedryhayliv heeft opgedaan. Wat is je rol als gemeente als de stroom twee dagen uitvalt? Hoe reageren de inwoners en wat verwachten zij van het gemeentebestuur? Hoe communiceer je als de WiFi, net als 4G en 5G uitvalt? Zo is de input uit onze partnergemeente gebruikt bij de planvorming voor het creëren van noodsteunpunten in de diverse dorpen.

Vanwege onze actieve inzet en betrokkenheid bezocht de Oekraïense ambassadeur, de heer Kostin, in Nederland onze gemeente en ook de VNG was al eerder met een delegatie van zo’n 20 bestuurders en ambtenaren uit verschillende gemeenten in Oekraïne bij ons in Opsterland langsgekomen. Het was dus niet helemaal een verrassing dat wij via de ambassadeur door de vicepremier, de heer Kuleba, werden uitgenodigd om naar Kiev te komen voor een internationale conferentie. De conferentie ging over internationale samenwerking bij het herstel en de toekomst van Oekraïne. Centraal staan thema’s als wederopbouw, veerkracht van gemeenten en regio’s, samenwerking tussen lokale overheden, investeringen, infrastructuur, digitalisering en het delen van praktijkervaringen tijdens de oorlog en de voorbereiding op de periode daarna.

Voor Opsterland was deelname zeer zinvol omdat de gemeente al actief betrokken is bij de ondersteuning van Nedryhayliv. De conferentie biedt de mogelijkheid om deze samenwerking verder te verdiepen, nieuwe internationale contacten op te doen en kennis uit te wisselen met andere gemeenten en regio’s. Daarnaast zou Opsterland, naast hetgeen al is uitgewisseld met Nedryhayliv, ook veel kunnen leren van de ervaringen, veerkracht en aanpak van andere Oekraïense gemeenten in crisissituaties en wederopbouw.

Zo vertrok ondergetekende op de Eerste Pinksterdag om een lange reis met treinen en het vliegtuig op maandagmorgen vroeg in Kiev aan te komen. Aangezien de dag ervoor Rusland een grote aanval op Kiev had uitgevoerd, was het spannend om af te wachten of die aanval nog een vervolg zou krijgen. Gelukkig bleef het relatief rustig. Het gezelschap van ongeveer 80 personen, regeringsvertegenwoordigers, ministers, gemeentebestuurders en ondersteuners, bezocht eerst gezamenlijk de kerncentrale van Tsjernobyl om daar te horen wat er gebeurde toen zich daar 40 jaar geleden de ramp voltrok en wat de gevolgen zijn geweest. De stad Pripjat met 55.000 inwoners in de directe omgeving van de centrale werd onbewoonbaar en is geheel verlaten. De gebouwen zijn grotendeels overwoekerd door bomen en andere vegetatie. Een surrealistisch gezicht.

De boogvormige sarcofaag over de verwoeste kernreactor en daarvoor het monument ter herinnering aan de ramp en een overwoekerd gebouw in Pripjat

De volgende dag was de conferentie. Aankomend bij de locatie was uitermate veel beveiliging aanwezig en de controle was zeer streng. Al snel werd duidelijk wat de reden was van deze maatregelen. President Zelensky verzorgde namelijk de opening en de premier was, samen met nog een vijftal ministers, één van de sprekers. Daaruit bleek hoeveel waarde er door de regering van Oekraïne wordt gehecht aan de samenwerking met gemeenten en regio’s in Europa en daarbuiten. Zo’n 24 landen, inclusief de Verenigde Staten, waren vertegenwoordigd.

Opening conferentie door president Volodymyr Zelensky en premier Joelia Svyrydenko

Tijdens de conferentie mocht ik kennis maken met veel nieuwe bestuurders, maar ook was er weer een weerzien met bekenden, zoals de burgemeester van Nedryhayliv, Konstantin Volkov, een directeur van de associatie van Oekraïense steden, Yuliia Bandura en de burgemeester van Gdansk, Aleksandra Dulkiewicz, die ik nog ken uit de tijd dat ik lid was van het Comité van de Regio’s in Brussel. Enkele burgemeesters vroegen mij of ik hen in contact zou kunnen brengen met Nederlandse gemeenten. Die staan namelijk goed bekend als het gaat om organisatie en bestuurskracht. Ik zal proberen om gemeenten in Friesland enthousiast te krijgen. Hopelijk kan ik duidelijk maken dat er een wederzijds belang kan zijn waardoor goed verdedigbaar is, ook naar gemeenteraden, dat er tijd en inzet wordt gestoken in samenwerking.

Er was eigenlijk geen tijd om Kiev te bekijken en dat was ook niet de insteek van het bezoek. Wel bezocht ik nog een markt die in de vroege ochtend van zondag, de dag voor mijn aankomst, was aangevallen met raketten. De vernieling was zeer groot. Zo worden geen militaire maar burgerdoelen aangevallen door Rusland. Gelukkig hadden veel inwoners uit Kiev de schuilkelders of een metrostation opgezocht zodat er “maar” twee doden vielen.

De gevolgen van de raketaanval op Eerste Pinksterdag

Tijdens de conferentie werd ook gesproken over wederopbouw als de oorlog voorbij is. Het is te hopen dat dit niet lang meer duurt want teveel soldaten en burgers zijn in de ruim vier jaar omgekomen en elke dag zijn er weer nieuwe doden te betreuren. Poetin kan alleen maar worden gestopt als wij voluit achter Oekraïne blijven staan en de partnerschappen tussen gemeenten en regio’s worden gezien als een enorme steun en bemoediging. Laten wij hen niet laten vallen. Slava Ukraini!